რა არის სამმაგი არბიტრაჟი კრიპტოში?

არბიტრაჟი ფინანსურ ბაზრებზე ერთ-ერთი უძველესი სავაჭრო სტრატეგიაა. იმის ნაცვლად, რომ ტრეიდერმა ფასის ზრდა ან ვარდნა იწინასწარმეტყველოს, არბიტრაჟის დროს ის სხვადასხვა ბაზარსა თუ სავაჭრო წყვილს შორის წარმოქმნილი დროებითი ფასობრივი სხვაობით ცდილობს მოგების მიღებას.

კრიპტო ეკოსისტემაში არბიტრაჟის რამდენიმე სახეობა არსებობს, მათ შორის მარტივი არბიტრაჟი, სხვადასხვა ბირჟას შორის არბიტრაჟი, P2P არბიტრაჟი და სამმაგი არბიტრაჟი. სხვა სტრატეგიების უმეტესობა ფასებს ორ ბაზარს შორის ადარებს, სამმაგი არბიტრაჟი კი სამი განსხვავებული სავაჭრო წყვილის ურთიერთკავშირს იყენებს დროებითი ფასობრივი შეუსაბამობის აღმოსაჩენად.

ამ გზამკვლევში გაიგებ, როგორ მუშაობს სამმაგი არბიტრაჟი, როგორ პოულობენ ტრეიდერები შესაძლებლობებს, რა როლი აქვთ სავაჭრო ბოტებს, MEV-სა და Flash Loan-ებს და რა უპირატესობები და რისკები ახლავს ამ კონკურენტულ სტრატეგიას.

მთავარი საკითხები

• სამმაგი არბიტრაჟი არის სავაჭრო სტრატეგია, რომელიც სამ სავაჭრო წყვილს შორის წარმოქმნილი დროებითი ფასობრივი სხვაობით სარგებლობს.
• ტრეიდერი ცვლის აქტივებს შემდეგი პრინციპით: აქტივი A → აქტივი B → აქტივი C → აქტივი A და ცდილობს, ციკლის ბოლოს საწყისზე მეტი რაოდენობის აქტივი მიიღოს.
• ცენტრალიზებულ ბირჟებზე არბიტრაჟის შესაძლებლობების უმეტესობა მილიწამებში ქრება, რადგან ავტომატიზებული ალგორითმები ფასობრივ სხვაობას სწრაფად ასწორებენ.
• დეცენტრალიზებულ ბირჟებზე სამმაგი არბიტრაჟი გადაიქცა Maximal Extractable Value-ის, ანუ MEV-ის, მოწინავე ფორმად, რომელსაც სპეციალიზებული ბოტები იყენებენ.
• მომგებიანობას ყველაზე მეტად განსაზღვრავს შესრულების სისწრაფე, ტრანზაქციის ხარჯი, ლიკვიდურობა და ფასის ცდომილება, ანუ Slippage.

რა არის სამმაგი არბიტრაჟი?

სამმაგი არბიტრაჟი არის კრიპტო სავაჭრო სტრატეგია, რომელიც სამ სხვადასხვა აქტივს შორის წარმოქმნილ დროებით ფასობრივ შეუსაბამობას იყენებს.

იმის ნაცვლად, რომ ტრეიდერმა ერთი და იგივე აქტივის ფასი ორ ბირჟაზე შეადაროს, ის გადის სამ განსხვავებულ სავაჭრო წყვილს და ბოლოს საწყის აქტივს უბრუნდება. თუ ამ ბაზრებს შორის ფასები დროებით არასწორად არის დაბალანსებული, სრული ციკლის შესრულებამ შესაძლოა მცირე მოგება გამოიწვიოს, ბაზრის საერთო მიმართულების მიუხედავად.

მიუხედავად იმისა, რომ იდეა მარტივად გასაგებია, წარმატებული შესრულება შეკვეთების უკიდურესად სწრაფად განთავსებას მოითხოვს. რადგან კრიპტო ფასები მუდმივად იცვლება, უმცირესმა დაგვიანებამაც კი შეიძლება შესაძლებლობა გააქროს მანამ, სანამ სამივე გარიგების დასრულებას მოასწრებ.

როგორ მუშაობს სამმაგი არბიტრაჟი?

არბიტრაჟის შესაძლებლობის აღმოჩენა

პირველი ნაბიჯია სამი სავაჭრო წყვილის პოვნა, რომელთა გაცვლითი კურსები ერთმანეთს ზუსტად არ ემთხვევა.

წარმოიდგინე შემდეგი აქტივები:

• ბიტკოინი - BTC
• ეთერიუმი - ETH
• USDT

ტრეიდერს შეუძლია შემდეგი თანმიმდევრობით იმოქმედოს:

1. გადაცვალოს USDT → BTC
2. გადაცვალოს BTC → ETH
3. გადაცვალოს ETH → USDT

თუ ციკლის ბოლოს ტრეიდერი საწყისზე მეტ USDT-ს მიიღებს, ეს ნიშნავს, რომ სამმაგი არბიტრაჟის შესაძლებლობა არსებობდა.

მოგება მთლიანად დროებითი ფასობრივი სხვაობიდან წარმოიქმნება და არა კრიპტო ბაზრის ზრდიდან ან ვარდნიდან.

სამმაგი არბიტრაჟის მაგალითი

დავუშვათ, ტრეიდერი იწყებს 50 000 USDT-ით.

ის ასრულებს შემდეგ ციკლს:

• USDT-ით ყიდულობს BTC-ს.
• BTC-ს ცვლის ETH-ში.
• ETH-ს კვლავ USDT-ში ყიდის.

სამივე გარიგების დასრულების შემდეგ ტრეიდერი იღებს 52 000 USDT-ს.

ამ მაგალითში დროებითი ფასობრივი შეუსაბამობის გამოყენებით მან 2 000 USDT-ის მოგება მიიღო.

თუმცა რეალურ პირობებში მოგების შესაძლებლობები, როგორც წესი, გაცილებით მცირეა. ფასობრივი სხვაობა ხშირად რამდენიმე წამში ან მილიწამშიც კი ქრება, რადგან ავტომატიზებული სავაჭრო სისტემები იმავე შესაძლებლობას სწრაფად პოულობენ და იყენებენ.

სტრატეგიის შესრულება

ფასობრივი შეუსაბამობის ტიპის მიხედვით, ტრეიდერმა შეიძლება სხვადასხვა სავაჭრო თანმიმდევრობა გამოიყენოს, მაგალითად:

• ყიდვა → ყიდვა → გაყიდვა
• ყიდვა → გაყიდვა → გაყიდვა

ნებისმიერ შემთხვევაში მიზანი უცვლელია:

საწყის აქტივს უფრო დიდი ბალანსით დაუბრუნდე, ვიდრე ციკლის დაწყებამდე გქონდა.

ასობით სავაჭრო წყვილის ხელით კონტროლი პრაქტიკულად შეუძლებელია. ამიტომ პროფესიონალი ტრეიდერების უმეტესობა იყენებს ავტომატიზებულ პროგრამებს, რომლებიც ბირჟებს მუდმივად ამოწმებენ და მომგებიან შესაძლებლობებს ეძებენ.

სავაჭრო ბოტები და MEV

დღეს დეცენტრალიზებულ ბირჟებზე სამმაგი არბიტრაჟი მჭიდროდ უკავშირდება Maximal Extractable Value-ს, ანუ MEV-ს.

MEV ნიშნავს დამატებით მოგებას, რომლის მიღებაც ტრეიდერებს ან ვალიდატორებს ბლოკჩეინ ტრანზაქციების სტრატეგიულად დალაგებით შეუძლიათ.

პროფესიონალური არბიტრაჟის ბოტები მუდმივად:

• აკვირდებიან ლიკვიდურობის აუზებს;
• ითვლიან შესაძლო საარბიტრაჟო მარშრუტებს;
• აფასებენ Gas საკომისიოს;
• ავტომატურად ასრულებენ ტრანზაქციებს;
• აუქმებენ ოპერაციას, თუ მომგებიანობა ქრება.

Ethereum-ზე მომუშავე ბევრი ბოტი ტრანზაქციებს საჯარო Mempool-ში განთავსების ნაცვლად კერძო Relay სერვისების, მაგალითად Flashbots-ის, საშუალებით აგზავნის.

ეს ამცირებს Front-running-ის რისკს და ზრდის შესრულების სისწრაფეს.

ამ ინფრასტრუქტურის გამო მსხვილ დეცენტრალიზებულ ბირჟებზე აშკარა საარბიტრაჟო შესაძლებლობებს ბოტები თითქმის მყისიერად იყენებენ.

Flash Loan-ები და სამმაგი არბიტრაჟი

Flash Loan-ებმა მნიშვნელოვნად შეცვალა ბლოკჩეინზე არბიტრაჟის შესრულების მეთოდი.

ტრადიციული სესხისგან განსხვავებით, Flash Loan ტრეიდერს საშუალებას აძლევს გირაოს გარეშე ისესხოს დიდი მოცულობის კაპიტალი, იმ პირობით, რომ მთლიანი თანხა იმავე ბლოკჩეინ ტრანზაქციის ფარგლებში დაბრუნდება.

ეს ტრეიდერს საშუალებას აძლევს:

• მიიღოს დიდი მოცულობის კაპიტალზე წვდომა;
• შეასრულოს მსხვილი საარბიტრაჟო ოპერაციები;
• დაუყოვნებლივ დაფაროს სესხი;
• დარჩენილი თანხა მოგების სახით შეინარჩუნოს.

თუ შესრულებამდე საარბიტრაჟო შესაძლებლობა გაქრება, ტრანზაქცია უბრალოდ ვერ შესრულდება და სესხიც არ გაიცემა.

Flash Loan მნიშვნელოვნად ზრდის კაპიტალის ეფექტიანობას, თუმცა ავტომატიზებულ ბოტებს შორის კონკურენცია კვლავ უკიდურესად მაღალია.

სამმაგი არბიტრაჟის უპირატესობები

მოგების შესაძლებლობა ნებისმიერ ბაზარზე

მიმართულებაზე დაფუძნებული ვაჭრობისგან განსხვავებით, სამმაგი არბიტრაჟი არ არის დამოკიდებული იმაზე, ბიტკოინისა და სხვა კრიპტო აქტივების ფასი იზრდება თუ მცირდება.

თუ დროებითი ფასობრივი შეუსაბამობა არსებობს, მოგების შესაძლებლობა შეიძლება ნებისმიერ საბაზრო პირობებში გამოჩნდეს.

ნაკლები დამოკიდებულება ბაზრის მიმართულებაზე

რადგან ტრეიდერი სრულ სავაჭრო ციკლს რამდენიმე წამში ასრულებს, გრძელვადიანი ფასობრივი მოძრაობის მიმართ მისი რისკი მნიშვნელოვნად მცირდება.

მთავარი გამოწვევა ბაზრის მიმართულების პროგნოზირების ნაცვლად გარიგებების სწრაფად და ზუსტად შესრულებაა.

ბაზრის ეფექტიანობის გაუმჯობესება

არბიტრაჟის ტრეიდერები ბირჟებს შორის ფასების სიზუსტის გაუმჯობესებას უწყობენ ხელს.

არასწორად შეფასებული სავაჭრო წყვილების სწრაფად გამოყენებით ისინი ხელს უწყობენ:

• ფასების უკეთ გათანაბრებას;
• ლიკვიდურობის ზრდას;
• ბაზრის ეფექტიანობის გაუმჯობესებას;
• Bid-Ask Spread-ის შემცირებას.

სამმაგი არბიტრაჟის რისკები

Slippage - ფასის ცდომილება

თითოეული გარიგება ფასის ცდომილების რისკს შეიცავს.

თუ სამივე ტრანზაქციის დასრულებამდე ფასი შეიცვლება, მოსალოდნელი მოგება შეიძლება შემცირდეს ან მთლიანად გაქრეს.

მაღალი მერყეობის დროს Slippage-მა მომგებიანი შესაძლებლობა შესაძლოა ზარალიან ოპერაციადაც აქციოს.

შესრულების სისწრაფე

დროის სწორად შერჩევა ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გამოწვევაა.

ქსელის გადატვირთვამ, ბირჟის შეფერხებამ ან ბლოკჩეინ ტრანზაქციის დადასტურების ხანგრძლივობამ შეიძლება გარიგებების მოსალოდნელ ფასად შესრულებას ხელი შეუშალოს.

შესაძლებლობის მომგებიანობას ზოგჯერ რამდენიმე მილიწამიც კი განსაზღვრავს.

ლიკვიდურობის შეზღუდვა

ყველა სავაჭრო წყვილს საკმარისი ლიკვიდურობა არ აქვს.

დაბალი სავაჭრო მოცულობის მქონე ბაზარზე მსხვილი გარიგების შესრულებამ შეიძლება:

• ფასი შეცვალოს;
• Slippage გაზარდოს;
• არბიტრაჟის შესაძლებლობა გააქროს.

ამიტომ ნებისმიერი სტრატეგიის შესრულებამდე ლიკვიდურობის შეფასება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.

კონკურენცია

ტრეიდერების უმეტესობისთვის კონკურენცია ყველაზე დიდ დაბრკოლებად იქცა.

პროფესიონალური კომპანიები იყენებენ რთულ ინფრასტრუქტურას, მათ შორის:

• მაღალი სიხშირის სავაჭრო სისტემებს;
• ბლოკჩეინის კერძო Relay სერვისებს;
• სპეციალურად შექმნილ საარბიტრაჟო ბოტებს;
• Bare-metal სერვერებს;
• მოწინავე მარშრუტიზაციის ალგორითმებს.

რადგან ეს სისტემები ხელით მოვაჭრე ტრეიდერებზე გაცილებით სწრაფად მუშაობენ, მომგებიანი შესაძლებლობები ხშირად თითქმის მყისიერად ქრება.

სამმაგი არბიტრაჟის მიმდინარე მდგომარეობა

ბოლო წლებში სამმაგი არბიტრაჟი მნიშვნელოვნად შეიცვალა.

მსხვილ ცენტრალიზებულ ბირჟებსა და პოპულარულ დეცენტრალიზებულ პროტოკოლებზე მომგებიანი შესაძლებლობების უმეტესობას პროფესიონალური სავაჭრო კომპანიები იყენებენ, რომლებიც რთულ MEV ინფრასტრუქტურას მართავენ.

ინდივიდუალური ტრეიდერებისთვის უკეთესი შესაძლებლობები შეიძლება არსებობდეს:

• შედარებით მცირე ბლოკჩეინ ქსელებზე;
• ახალ DEX პლატფორმებზე;
• დაბალი კონკურენციის მქონე ეკოსისტემებში;
• ნაკლებად ხშირად ვაჭრებად ტოკენების წყვილებში.

ბევრი გამოცდილი ტრეიდერი სამმაგი არბიტრაჟს სხვა რაოდენობრივ სავაჭრო სტრატეგიებთან აერთიანებს და მას შემოსავლის დამოუკიდებელ წყაროდ არ განიხილავს.

ხშირად დასმული კითხვები

• რა არის სამმაგი არბიტრაჟი კრიპტოში?

სამმაგი არბიტრაჟი არის სავაჭრო სტრატეგია, რომელიც სამ სავაჭრო წყვილს შორის დროებითი ფასობრივი სხვაობით სარგებლობს. ტრეიდერი ერთ აქტივს მეორეში, შემდეგ მესამეში ცვლის და ბოლოს საწყის აქტივს უბრუნდება იმ მიზნით, რომ ციკლის დასრულებისას უფრო დიდი ბალანსი მიიღოს.

• არის თუ არა სამმაგი არბიტრაჟი კვლავ მომგებიანი?

დიახ, თუმცა კონკურენცია მნიშვნელოვნად გაიზარდა. მსხვილ ბირჟებზე მომგებიანი შესაძლებლობების უმეტესობას ავტომატიზებული სავაჭრო ბოტები მილიწამებში იყენებენ. შესაძლებლობები ჯერ კიდევ შეიძლება არსებობდეს მცირე ბლოკჩეინებზე, ნაკლებად პოპულარულ სავაჭრო წყვილებსა და ახალ დეცენტრალიზებულ ბირჟებზე.

• როგორ მუშაობს სამმაგი არბიტრაჟის ბოტი?

სავაჭრო ბოტი მუდმივად აკვირდება რამდენიმე ბაზარს, ითვლის შესაძლო საარბიტრაჟო მარშრუტებს, აფასებს საკომისიოებსა და Slippage-ს და მომგებიანი შესაძლებლობის გამოჩენისას ავტომატურად ასრულებს ყველა საჭირო გარიგებას.

ზოგიერთი ბოტი შესრულების სისწრაფის გასაზრდელად Flash Loan-ებსა და ტრანზაქციების კერძო Relay სერვისებსაც იყენებს.

• რა განსხვავებაა მარტივ და სამმაგ არბიტრაჟს შორის?

მარტივი არბიტრაჟის დროს ტრეიდერი აქტივს ერთ ბაზარზე ყიდულობს და მეორეზე უფრო მაღალ ფასად ყიდის.

სამმაგი არბიტრაჟი კი იყენებს სამ განსხვავებულ სავაჭრო წყვილს და ფასობრივი შეუსაბამობით მოგების მიღება აქტივების სხვადასხვა ბირჟას შორის გადატანის გარეშეც შეუძლია.

• რა რისკები უნდა გაითვალისწინოს ტრეიდერმა?

ძირითადი რისკებია:

• Slippage;
• შესრულების შეფერხება;
• დაბალი ლიკვიდურობა;
• მაღალი ტრანზაქციის საკომისიო;
• ავტომატიზებული სავაჭრო ბოტების კონკურენცია;
• Smart Contract-ის რისკები დეცენტრალიზებულ ბირჟებზე ვაჭრობისას.

შეჯამება

სამმაგი არბიტრაჟი კრიპტო ვაჭრობის ერთ-ერთ ყველაზე საინტერესო სტრატეგიად რჩება, რადგან ის ბაზრის მიმართულების ნაცვლად ფასობრივ შეუსაბამობაზეა ორიენტირებული. მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადი პრინციპი მარტივად გასაგებია, სტრატეგიის წარმატებით შესრულება განსაკუთრებულ სისწრაფეს, საიმედო ავტომატიზაციასა და რისკების მკაცრ მართვას მოითხოვს.

დეცენტრალიზებული ფინანსების განვითარებასთან ერთად მსხვილ ბლოკჩეინ ქსელებზე არსებულ შესაძლებლობებს სულ უფრო ხშირად პროფესიონალური MEV ოპერატორები იყენებენ.

მიუხედავად ამისა, ტრეიდერებს, რომლებიც კარგად იცნობენ ბაზრის სტრუქტურას, აკვირდებიან ახალ ეკოსისტემებს და სწორ ავტომატიზაციის ხელსაწყოებს იყენებენ, ნაკლებად კონკურენტულ გარემოში მომგებიანი შესაძლებლობების აღმოჩენა კვლავ შეუძლიათ.